Wojna trzydziestoletnia na Bliskim Wschodzie

Państwo Islamskie, ISIS, jeszcze inna nazwa Kalifat, jest w tej chwili najprawdopodobniej dobijane przez koalicje syryjsko-iracko-rosyjską. Jednocześnie z dnia na dzień wzrasta liczba zamachów terrorystycznych. Dzisiaj w nocy powtórnie został zaatakowany Istambuł. Dlaczego? Na to pytanie odpowiedzieli specjaliści CIA w specjalnym raporcie dla prezydenta Obamy w roku 2014: „Ewentualna klęska militarna tzw. Państwa Islamskiego mogłaby doprowadzić do sytuacji, w której silnie zmotywowani bojownicy powrócą do swoich krajów ojczystych i zaczną stwarzać znaczne problemy w sferze bezpieczeństwa. Niektórzy z  tych powracających będą cierpieli na przeróżne schorzenia traumatyczne i przeżywali szok, inni zostaną zwerbowani przez organizacje kryminalistów.”. Likwidacja ISIS to wzrost zamachów terrorystycznych w Europie na kilka miesięcy przed wyborami prezydenckimi we Francji i wyborami parlamentarnymi w Niemczech. Czy ostateczna klęska ISIS jest możliwa? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy zauważyć, że w łonie islamu od 1400 lat trwa walka dwóch ugrupowań religijnych sunnitów i szyitów. ISIS było i jest nadal państwem sunnickim wspieranym przez Arabie Saudyjską gdzie władza należy do radykalnego odłamu sunnitów tzw. wahhabitów.  Irak i Syria są rządzeni – w tej chwili – przez szyitów.  Iran też. Bez zapoznania się z podłożem konfliktu miedzy sunnitami i szyitami, nie jesteśmy w stanie zrozumieć aktualnej sytuacji na Bliskim Wschodzie.

Sunnici i szyici

Gdy w 632 roku umierał Mahomet, nie pozostawiając po sobie następców, natychmiast po jego śmierci pojawiły się, wśród jego wyznawców i najbliższego otoczenia, podziały, które w konsekwencji doprowadziły do wykrystalizowania się w łonie islamu dwóch ugrupowań: sunnitów i szyitów. Umar, daleki krewny Proroka, publicznie uznaje teścia zmarłego – Abu Bakra za kalifa czyli następcę Mahometa, co wkrótce uznają prawie wszyscy wierni. Z kolei zwolennicy Alego, zięcia i brata stryjecznego Mahometa, a także jego ulubieńca i przyjaciela, uznali to za przewrót, którego celem miało być pozbawienie prawowitej władzy najbliższego krewnego Proroka. Pierwszy kalif Abu Bakr, rządził tylko dwa lata, do roku 634. W trakcie jego panowania dochodzi do licznych buntów plemion arabskich, które zostają brutalnie stłumione. Umierając Abu Bakr, wyznaczył na swego następcę swego sojusznika Umara, który rządził w latach 634 – 644. Za jego panowania nastąpiła ekspansja podbojów muzułmańskich. Zdobyto – miedzy innymi – Jerozolimę. Umar wprowadził także podstawowe reformy, które zdecydowały o niezwykłej skuteczności bojowej muzułmanów. Wprowadził spisy wojowników, którym należą się udziały w  łupach (tzw. diwany) i dbał  o ich sprawiedliwe podział. Umar zakazał wojskom osiedlania się w zdobytych miastach. Dzięki temu z jednej strony chronił ludność podbitych miast przed chciwością nowych zdobywców, z drugiej mógł utrzymywać swoje wojska w stałej gotowości bojowej. W 644 Umar zostaje zamordowany, a społeczność muzułmańska się podzieliła. Jedni wspierali Usmana z arystokratycznego rodu  Umajjadów, drudzy Allego, który był ulubieńcem Mahometa. Konflikt przebiega bardzo gwałtownie miedzy innymi dlatego, że ród Usmana – Umajjadzi zaliczali się do najzaciętszych wrogów  islamu i proroka Mahometa, przed jego śmiercią. Jednak najważniejsze pytanie związane z sukcesja po Mahomecie brzmi następująco: czy władza należy do rodziny Proroka czy też do osoby wybranej na podstawie zgody miedzy wiernymi? Dwie wrogie siły stają do walki, co w konsekwencji doprowadziło do powstania zasadniczych nurtów w łonie islamu: sunnitów – od terminu sunna oznaczającego tradycyjny islam – oraz zwolenników Allego czyli szyitów – od słowa szi’a czyli stronnictwo.

Usman zdobywa władzę, ale jego rządy charakteryzowały się skrajnym nepotyzmem, nowy kalif mianował na najwyższe stanowiska państwowe tylko członków swojej rodziny co doprowadziło do buntu w trakcie którego został on zabity, co pozwoliło w końcu Alemu przejąć władzę w kalifacie, choć nie bez problemów. Zięć proroka skupia na sobie nienawiść Aiszy, jednej z żon Mahometa, która zostaje pokonana pod Al.-Basarą w 656 roku, oraz Umajjadów, rodu zamordowanego kalifa Usmana. Do tego rodu należał namiestnik Syrii i jeden z wodzów wojskowych armii muzułmańskiej Mu’awija, który zamierza usunąć Allego od władzy. Dochodzi do konfrontacji podczas bitwy pod Siffinem  w roku 657. Ali poddaje się arbitrażowi, który przegrywa. Jako wytrawny, polityczny gracz, zdaje sobie szybko sprawę, że musi sie wycofać co też robi w konsekwencji jeden z jego zwolenników, zawiedziony jego postępowaniem, zabija go w 661 roku. W roku 680 Jazid syn Mu’awii zostaje kalifem, ale Al.- Husajn, syn Allego, odmawia złożenia mu hołdu. Wojska Al. –Husajna zostają pokonane, a on sam ginie w bitwie pod Karbalą. Ta klęska potwierdza supremację Umajjadów w świecie islamu. Następuje ostateczny podział na sunnitów i szyitów. Szyici to wyznawcy Alego i jego syna Al. – Husajna. Szyici nigdy nie zapomną śmierci Alego i jego syna. Ich groby wciąż są czczone w Iraku. Szyici przysięgli zemstę tym, którzy zabili Alego i Al. –Husajna. Czy podział na sunnitów i szyitów przebiegał tylko wedle czysto politycznych kryteriów? Po śmierci Al. – Husajna  szyici zaczną się odwoływać do nieprzerwanej linii męskich potomków – dwunastu imamów, aż do tajemniczego zniknięcia ostatniego z nich w roku 874. Według szyitów, jeden tylko imam – potomek Alego – ma prawo wykładać ukryte znaczenie Koranu i wyjawiać prawdę. U szyitów zagadnienia polityczne i doktrynalne są ze sobą powiązane(„imam i prorok są braćmi” – tak jak Mahomet i Ali). Ta gałąź islamu stworzyła duchowieństwo podporządkowane ajatollahowi (ajat Alah – znak Boga). Jego zadaniem jest kierowanie społecznością w oczekiwaniu na powrót ukrytego imama zwanego mahdim U sunnitów duchowieństwo nie istnieje. Sunnici uważają, że szyici powołując warstwę muzułmańskich kapłanów, gwałcą w radykalny sposób nauki Koranu z których jednoznacznie wynika, że duchownym jest każdy muzułmanin. Szyicka warstwa ajatollahów jest według sunnitów grzechem nie do wybaczenia. Praktyki religijne szyitów sa błędne, a władza w islamie należy do tego kto ja obejmie, nie liczy się więc linia Alego.

Zakończenie

Arabia Saudyjska nie dopuści do klęski ISIS. Wojna trzydziestoletnia trwa i będzie nadal trwała na Bliskim Wschodzie i nawet jeżeli ISIS w Syrii i Iraku zostanie pokonane i zlikwidowane to starcie cywilizacji miedzy islamem i światem zachodnim oraz odwieczna jatka miedzy sunnitami i szyitami  nie jest jeszcze zakończone. Wręcz przeciwnie. To dopiero początek.

 

2 przemyślenia nt. „Wojna trzydziestoletnia na Bliskim Wschodzie”

  1. Chyba należałoby napisać „wahabitów” względnie „wahhabitów”.
    Tzw. „wachabici” lub „wachabiści” to poszukiwacze taniego paliwa (konkretnie etyliny, bo LPG już nie!) w Polsce. Swoją drogą ostatnio coraz trudniej znaleźć. Artykuł ciekawy

Możliwość komentowania jest wyłączona.